Δευτέρα, 17 Ιουλίου 2017

Σκάνδαλο Novartis και whistleblowers


του Στέλιου Κούλογλου
Aυτό το καιρό βρίσκεται σε εξέλιξη η υπόθεση Novartis, ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα των τελευταίων δεκαετιών στην Ελλάδα. Στην υπόθεση εμπλέκονται πολιτικοί που διετέλεσαν υπουργοί Υγείας σε προηγούμενες κυβερνήσεις, εμμέσως  τέως πρωθυπουργοί και δημόσιοι υπάλληλοι. Η υπόθεση έχει στοιχίσει στο ελληνικό δημόσιο δις ευρώ και έχει συμβάλλει στην κατάρρευση του συστήματος υγείας καθώς και στην υπερχρέωση της χώρας.
Οι έρευνες για την υπόθεση έχουν προχωρήσει χάρις σε 2 μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος, όπως αποκαλούμε στην Ελλάδα τους whistleblowers. Είναι άνθρωποι που διακινδυνεύουν τη καριέρα τους, την οικογενειακή τους ηρεμία και συχνά την ελευθερία και τη ζωή τους, για να αποκαλύψουν παράνομες πρακτικές της εξουσίας και φαινόμενα διαφθοράς, βάζοντας σε προτεραιότητα το δημόσιο συμφέρον.
Σε γενικές γραμμές, υπάρχουν 3 κατηγορίες whistleblowers. Αυτοί που σώζουν ζωές, αυτοί που αγωνίζονται για την ελευθερία και το σεβασμό του πολίτη και αυτοί  αποκαλύπτουν την κλεπτοκρατία. Στη πρώτη ανήκουν αυτοί που στους πολέμους των τελευταίων δεκαετιών είχαν το θάρρος να πουν ότι, παραδείγματος χάριν, για την εισβολή στο Ιράκ το 2003 χρησιμοποιήθηκαν ψεύτικα στοιχεία. Η ακόμη ότι τα στρατεύματα κατοχής στο Ιράκ δολοφονούν αθώους πολίτες. Η αντίδραση των αρχών είναι αμείλικτη. Η στρατιώτης Μάνινγκ που εφοδίασε τα wikileaks με βίντεο για τις βιαιότητες του αμερικανικού στρατού στο Ιράκ καταδικάστηκε σε 35 χρόνια φυλάκιση..
Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν πολίτες όπως ο ιδρυτής των wikileaks Τζούλιαν Ασάνζ και ο  'Εντουαρντ Σνόουντεν, που αποκάλυψε το οργουελικό σύστημα παρακολούθησης του πλανήτη από την Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας των ΗΠΑ. Ο πρώτος εδώ και  5 χρόνια έχει καταφύγει στην πρεσβεία του Εκουαδόρ στο Λονδίνο, ο δεύτερος είναι ο υπ αριθμόν ένα καταζητούμενος στο κόσμο.
Στην τρίτη αυτοί που αποκάλυψαν τις παράνομες πρακτικές μεγάλων τραπεζών, επιχειρήσεων και ιδιωτών, που φοροδιαφεύγουν στους φορολογικούς παραδείσους, βοηθούν  οικονομικούς εγκληματίες ή να κάνουν ξέπλυμα βρόμικου χρήματος. Από τη λίστα Φαλσιανί Λαγκάρντ και το σκάνδαλο των LuxLeaks ως τα panama papers, όλες οι πρόσφατες συγκλονιστικές αποκαλύψεις οφείλονται σε γενναίους whistleblowers.
Ακόμη και στην προηγμένη Ευρώπη, η μεταχείριση τους ήταν παρόμοια: η τιμωρία των δύο πληροφοριοδοτών του σκανδάλου Lux Leaks, που αποκάλυψαν ότι το Λουξεμβούργο αποτελούσε φορολογικό παράδεισο στην καρδιά της ΕΕ, καθώς και η δίκη του δημοσιογράφου που δημοσίευσε τις συγκεκριμένες διαρροές, είναι δικαστικές αποφάσεις σκανδαλώδεις.
Στο Ευρωπαικό Κοινοβούλιο έχει ωριμάσει η ιδέα για ένα νέο νομικό καθεστώς που να προφυλάσσει τους whistleblowers και να διευκολύνει άλλους να βγουν στο προσκήνιο. Το ίδιο επιτακτική είναι η ανάγκη ειδικής νομοθεσίας στην Ελλάδα, όπου η προστασία των δημόσιων υπαλλήλων-υποψήφιων whistleblowers, είναι εξαιρετικά ανεπαρκής ενώ  δεν παρέχεται καμία για τους ιδιωτικούς υπαλλήλους, όπως της novartis. Με την προϋπόθεση ότι οι καταγγελίες τους αφορούν το δημόσιο συμφέρον και την εθνική οικονομία, ότι θα αποδειχθούν σωστές και δεν θα αποκρύψουν τίποτα, οι whistleblowers θα πρέπει όχι μόνο να προστατεύονται αλλά και να ανταμείβονται με ένα ποσοστό, όταν το δημόσιο εισπράξει από την ανακάλυψη οικονομικών εγκλημάτων.
Μόνο έτσι μπορούν να αντιμετωπιστούν οι οικονομικές και πολιτικές πιέσεις που εξασκούνται, όπως στο σκάνδαλο Novartis. Δεν μπορεί επιτέλους, αυτοί που λένε την αλήθεια να καταδιώκονται, ενώ αυτοί που κλέβουν να μένουν ατιμώρητοι.
 "Νέα Σελίδα". 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου