O Δήμαρχος που γύρισε από το κρύο

 

Στη Φλώρινα, λοιπόν, είδαμε έναν τέτοιο «ταξιδιώτη του χρόνου»: έναν δήμαρχο που θεώρησε εθνικό καθήκον να διακόψει συναυλία επειδή ακούστηκε σλαβόφωνο τραγούδι.

Η εικόνα είναι σχεδόν σουρεαλιστική. Μουσικοί πάνω στη σκηνή, κόσμος να γλεντά, και ξαφνικά ο άρχοντας της πόλης παρεμβαίνει ως λογοκριτής, χωροφύλακας και επιθεωρητής γλωσσικής καθαρότητας. «Στην πόλη μου δεν θα τραγουδάτε τέτοια τραγούδια», φέρεται να είπε.

Μια φράση που θα μπορούσε άνετα να έχει ειπωθεί σε κάποιο καφενείο της δεκαετίας του ’50, τότε που το κράτος έβλεπε παντού εχθρούς, τραγούδια-κατασκόπους και νότες με αντεθνικό φρόνημα.

Η απόφαση θυμίζει τις πιο σκοτεινές περιόδους του μετεμφυλιακού κράτους: τότε που οι γλώσσες μετριούνταν, οι στίχοι ελέγχονταν και η τέχνη έπρεπε να περάσει από ιδεολογικό τελωνείο για να επιτραπεί η κυκλοφορία της. Θυμίζει επίσης Ψυχρό Πόλεμο, με τη μουσική να αντιμετωπίζεται ως απειλή για την εθνική ασφάλεια και τον δήμαρχο στον ρόλο του τοπικού Μακάρθι.

Το ειρωνικό –και βαθιά υποκριτικό– είναι ότι τα ίδια τραγούδια διδάσκονται, παίζονται και χορεύονται εδώ και δεκαετίες σε σχολές, πανηγύρια και γιορτές σε όλη την Ελλάδα.

Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η επίκληση του «εγώ σας πληρώνω». Λες και η τέχνη είναι υπαλληλίκι του δήμου και οι μουσικοί οφείλουν να προσαρμόζουν το ρεπερτόριό τους στις φοβίες της εκάστοτε δημοτικής αρχής. ‘Η ότι τα λεφτά για τις εκδηλώσεις τα βάζει από την τσέπη του.

Η Φλώρινα, μια περιοχή όπου οι πολιτισμοί συνυπήρξαν για αιώνες, δεν έχει ανάγκη από δημάρχους-φύλακες της «καθαρότητας», παγωμένους οπαδούς του τραμπισμού. Έχει ανάγκη από ανθρώπους που τουλάχιστον να καταλαβαίνουν ότι η μουσική δεν απειλεί, δεν διχάζει, δεν υπονομεύει. Ενώνει.

TVXS

Ανθρωπότυπος ΟΠΕΚΕΠΕ

 

του Θωμά Τσαλαπάτη

Υπάρχει κάτι βαριά μολυσματικό με το οποίο ερχόμαστε σε επαφή βλέποντας τα βίντεο από τις καταθέσεις των μαρτύρων στην εξεταστική επιτροπή του ΟΠΕΚΕΠΕ. Μια αίσθηση αποκαρδιωτική. Μια αίσθηση που λειτουργεί ταυτόχρονα ως συνειδητοποίηση και ως επεξήγηση. Είναι αυτός ο ανθρωπότυπος που περιγράφει μια χώρα. Την κατάσταση και τα αδιέξοδά της, τη λειτουργία της και την καταδίκη της. Οι άνθρωποι αυτοί όχι μόνο όπως εμφανίζονται αλλά κυρίως όπως προσδιορίζονται από τις σχέσεις τους με την εξουσία. Ο τρόπος με τον οποίο η εξουσία τούς επιβραβεύει και τους επιτρέπει να μολύνουν με το χάλι τους την κοινωνία. Γιατί οι μάρτυρες που εμφανίστηκαν είναι απλώς αντιπροσωπευτικοί ενός μεγάλου αριθμού που δεν εμφανίστηκε, μιας λεγεώνας από παρατρεχάμενους μέχρι υπουργούς, που ορίζουν το γκρεμίδι αυτό που ονομάζεται Ελλάδα.

Το πιο εμφανές χαρακτηριστικό όλων αυτών κάποιος θα έλεγε πως είναι η γελοιότητα. Αλλά η γελοιότητα δεν είναι εγγενής. Η γελοιότητά τους προκύπτει από την αδιαφορία τους. Την αδιαφορία να έχουν έστω αξιοπρεπείς δικαιολογίες για τα περιουσιακά τους στοιχεία, τις συλλήψεις τους στο παρελθόν, τη γενικότερή τους στάση. Η γελοιότητά τους προκύπτει από τη γνώση τους πως κανείς δεν θα τους ακουμπήσει, γιατί υπάρχει ένας κομματικός μηχανισμός και μια κυβέρνηση να τους στηρίζει. Το γέλιο που μας προκαλούν είναι η αντιστροφή της οργής απέναντι σε αυτούς και απέναντι σε αυτό που αντιπροσωπεύουν. Το γέλιο μας είναι δική τους νίκη. Η χαμογελαστή απόγνωσή μας που έρχεται να αντικαταστήσει τις καταδίκες που δεν θα έρθουν. Η συμμετοχική μας παθητικότητα απέναντι στα συμπτώματα ενός μηχανισμού που δεν έχουμε τη βούληση να ανατρέψουμε.

Οι ανθρωπότυποι αυτοί είναι που έχουν κυριαρχήσει εδώ και καιρό, αυτοί που έχουν κάνει τη χυδαιότητά τους σύνταγμα της χώρας. Διεφθαρμένοι και επιδεικτικοί, κουτοπόνηροι και εξυπνάκηδες, νταήδες και μαζί δειλοί, που μια θα πουλάνε σεξιστική μαγκιά και την άλλη θα επικαλούνται θανάτους γονέων και συγγενών για να τους λυπηθούμε. Προγλωσσικοί και μαζί περήφανοι για την αμόρφωτη σκευή τους την οποία θα υπερασπιστούν ως λαϊκότητα. Στερεοτυπικοί στη χρήση κάθε επιχειρήματος, διδαγμένοι από πασαλείμματα μιμήσεων του λόγου των κομματικά ανωτέρων τους, περήφανοι στην επίκληση του τόπου τους (ενός τόπου που έχουν βοηθήσει να καταστραφεί και να καταδικαστεί για χρόνια). Θέλοντας να αποκρύψουν τις κομπίνες τους αλλά χωρίς να στερηθούν την ηδονή της επίδειξης με κάθε ευκαιρία. Οπλισμένοι με αυτό το θλιβερό μίγμα όπου όλα τα αντίθετα μπορούν να συνυπάρχουν: δουλοπρέπεια και μαγκιά, σαχλά αστειάκια και φτηνή επίκληση στο συναίσθημα, ξέφτια δικανικής καθαρεύουσας και άγνοια βασικών λέξεων, σήκωμα της φωνής και υποτέλεια, κουτοπονηριά και επίκληση στην τιμιότητα της εργασίας. ΕμεΤόστ το Σαββατόβραδο.

Οι ανθρωπότυποι αυτοί περιγράφουν την κυρίαρχη τάξη στο παρόν της χώρας μας. Οι ανώτεροί τους, συνήθως πιο εξευγενισμένοι, κουβαλούν, ενσαρκώνουν και εφαρμόζουν ακριβώς την ίδια ηθική και αισθητική εργαλειοθήκη. Συνήθως γόνοι αποτελούν τη φυσική εξέλιξη, τη μετέπειτα γενιά που διαδέχεται τους (κάθε μορφής) ΟΠΕΚΕΠΕδες. Είναι αυτοί που σπούδασαν στα κολέγια και στις Αγγλίες με τα λεφτά που εξασφάλισαν οι κατσικοκλέφτες πρόγονοι. Και οι κατώτεροί τους, μια κρίσιμη μάζα εκπαιδευμένη από τη ζήλια και τον μιμητισμό που επιβάλλει η επιδεικτικότητα των «μεγάλων». Αυτοί που προσδοκούν ένα ξεροκόμματο από το ίδιο θήραμα. Οχι για να χορτάσουν, αλλά για να νιώσουν πως προσκλήθηκαν και αυτοί στο φαγοπότι. Και πως μια μέρα θα τους αντιστοιχεί ένα πιο ζουμερό κομμάτι.

Μια εικόνα που γίνεται ακόμη πιο γκροτέσκα και πιο τρομακτική από όλα αυτά που την πλαισιώνουν. Από όλα αυτά που προκύπτουν ως αποτελέσματα της πολιτικής των ακρίδων. Εναν αγροτικό και έναν κτηνοτροφικό τομέα της χώρας να καταρρέει, μια απόγνωση που παίρνει τη μορφή αγροτικών κινητοποιήσεων σε όλη τη χώρα, ενώ κάθε συμπέρασμά μας επιβεβαιώνει πως το αύριο θα είναι για όλους μας χειρότερο.

Δεν είναι αυτοί οι άνθρωποι η γελοιογραφία της χώρας. Εμείς είμαστε.

efsyn

Ο Δεκέμβρης είναι η ερώτηση...

 

του Γιώργου Κατσαίτη

Τι είναι εκείνο που κάνει τους νέους ανθρώπους να εξεγείρονται;

Μόνον εκείνος που ξέχασε τα νιάτα του αρνείται να καταλάβει το ξέσπασμα που προκάλεσε η δολοφονία του Γρηγορόπουλου. Αμφισβητεί τον συμβολισμό της εξέγερσης που υπενθυμίζεται. Οι πιο «ψαγμένοι» θα μηρυκάσουν το απόφθεγμα, που αποδίδεται συχνότερα στον Κλεμανσό: «Όποιος δεν ήταν σοσιαλιστής στα 20 δεν έχει καρδιά· όποιος εξακολουθεί να είναι στα 40 δεν έχει μυαλό». Σε τι να οφείλεται άραγε η αναπόφευκτη μετάλλαξη που υπαινίσσεται ο Γάλλος —κατ’ άλλους το ρηθέν αποδίδεται στον Ουίνστον Τσόρτσιλ, στον Ντισραέλι, στον Λόιντ Τζορτζ, ακόμη και στον Ταλλεϋράνδο;

Όλες οι ερμηνείες κατατείνουν στην τάση αποφυγής της αναγκαστικής εργασίας, που απειλεί τον νέο άνθρωπο και το υπόδειγμα ζωής που την ακολουθεί. Το μάρκετιν της αναπόφευκτης συνθηκολόγησης τίθεται αντιμέτωπο με τις σειρήνες της αποτροπής. Συχνά γίνεται το πεδίο σύγκρουσης με τους δικούς, την εκπαίδευση, τους θεσμούς που αντανακλούν τις αξίες της προσαρμογής. Στα 40 «οφείλει» να έχει προσαρμοστεί…

Στον αντίποδα, η φράση του Μαρξ (ιδίως στη Γερμανική Ιδεολογία και στα Grundrisse): «Στην κομμουνιστική κοινωνία… μπορώ το πρωί να κυνηγώ, το απόγευμα να ψαρεύω, το βράδυ να κριτικάρω, χωρίς ποτέ να γίνομαι κυνηγός, ψαράς ή κριτικός». Κάπως έτσι περιγράφεται η υπέρβαση της αλλοτρίωσης.

Είναι μάλλον ευνόητο γιατί γεννιέται η νεανική ανυποταξία, ακόμη και πέρα από την όποια καταναλωτική δυνατότητα του «ταραξία». Δεν πρόκειται για ταξική αντίθεση, αλλά για αντίθεση στην ταξική κατάσταση. Ενόψει της υπαγωγής στον καταμερισμό εργασίας, οι πιέσεις προσλαμβάνονται από το εκπαιδευτικό σύστημα προσαρμογής με τον ίδιο ακριβώς τρόπο: καταναγκαστικά, καταπιεστικά. Ακόμη και από το πιο οικείο περιβάλλον, σε μια επίδειξη ρεαλισμού και νουθεσίας, που αποδίδει την αντίσταση στην προσαρμογή σε αντικοινωνικές ή ράθυμες τάσεις και συνήθειες.

Και οι νέοι, ακολουθώντας το ένστικτό τους, εξεγείρονται. Πολύ περισσότερο μάλιστα όταν οι δυνάμεις καταστολής —ταγοί του υποδείγματος ζωής που προαλείφεται— εκδικούνται, ίσως κατά κάποιον τρόπο, για τον δικό τους συμβιβασμό. Κι αυτή η σύγκρουση γεννά νέους συμβολισμούς· κι εκείνοι νέους, κι άλλους ακόμη, όσο το επίδικο παραμένει εκεί σαν αιτία μαζί και σαν αμαρτία. 

* Δεν χρειάζομαι χέρια γύρω μου. Και δεν χρειάζομαι φάρμακα να με ηρεμήσουν. Δεν νομίζω ότι χρειάζομαι τίποτα απολύτως. Συνολικά, όλα ήταν απλώς τούβλα στον τοίχο. Pink Floyd/The wall (1979).

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ-ΚΕΡΚΥΡΑ

Πόλεμος κατά του πολέμου

 

του Τάσου Παππά

Από πότε έχουμε να δούμε φέρετρα σκεπασμένα με την ελληνική σημαία; Μήπως πρέπει και εμείς και οι Ευρωπαίοι να εκπαιδευτούμε καταλλήλως ώστε να αρχίσουμε να συνηθίζουμε αυτή την εικόνα; 

Οι Αμερικανοί δεν έχουν κανένα πρόβλημα, όπως είπε ο Νίκος Δένδιας. Γιατί να έχουν; Τόσες επεμβάσεις έχουν κάνει, τόσα πραξικοπήματα έχουν οργανώσει, τόσους εμφυλίους έχουν προκαλέσει. Λογικό είναι να περιμένουν ότι θα έχουν θύματα. Δεν ρωτάνε όμως τις χώρες που ήταν θύματα της ιμπεριαλιστικής πολιτικής τους πόσους νεκρούς έχουν μετρήσει και πόσες καταστροφές έχουν υποστεί. Γιατί όμως ξαφνικά έχουν μπει κυβερνήσεις, δεξαμενές σκέψης, μέσα ενημέρωσης, ειδικοί στους εξοπλισμούς, απόστρατοι, διεθνολόγοι σ’ ένα πολεμικό κλίμα; Υπάρχει κίνδυνος; Βεβαίως υπάρχει αν πιστέψουμε τις οικονομικές, πολιτικές και μιντιακές ελίτ της Ευρώπης. Χτυπάνε όχι καμπανάκια, αλλά καμπάνες.

Ποιος είναι ο εχθρός; Θέλει και ρώτημα; Ο Πούτιν φυσικά. Τι θέλει αυτός ο Ρώσος; Μα να επιτεθεί στην Ευρώπη. Για να πετύχει τι; Να την αποδιοργανώσει και να καταλάβει τις χώρες που γειτνιάζουν με τη δική του και μέχρι το 1989 ανήκαν στην επικράτεια του υπαρκτού σοσιαλισμού. Φαντάζεται ότι είναι ο σύγχρονος Μέγας Πέτρος; Ακόμη χειρότερα. Οτι είναι ο Στάλιν. Μήπως υπερβάλλουμε; Καθόλου. Δεν βλέπετε τα αίσχη που κάνουν οι Ρώσοι; Δεν διαβάζετε τις δηλώσεις αξιωματούχων πολλών κυβερνήσεων της Ευρώπης; Μήπως μας έχει πλακώσει το ρεύμα της ρωσοφοβίας; Μα να φτιάξουμε καταφύγια; Γιατί όχι. Πρέπει να προετοιμαστούμε. Θα εξοπλιζόμαστε συνεχώς; Πρέπει. Τα λεφτά από πού θα τα βρούμε, θα τα κόψουμε από τις κοινωνικές δαπάνες; Αν είναι απαραίτητο θα το κάνουμε. Θα τα κονομήσει πάλι το στρατιωτικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα; Αυτές είναι φιλελεύθερες ανοησίες που ξεστόμισε ο Αϊζενχάουερ στο τέλος της προεδρικής θητείας του. Δεν σας τρομάζει το γεγονός ότι η Γερμανία υπερεξοπλίζεται; Τι είναι αυτά που λέτε, η Γερμανία τού σήμερα δεν είναι η Γερμανία της δεκαετίας του ‘30. Ξέρετε, ουδείς πίστευε ότι οι Γερμανοί θα ερωτεύονταν με τόσο πάθος τον Χίτλερ, όμως το είδαμε κι αυτό. Η Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται. Είμαι επιφυλακτικός. Δεν πρέπει να ερωτηθούν οι λαοί αν συμφωνούν; Δεν έχουμε τον χρόνο για τέτοιες πολυτέλειες, θα μας αιφνιδιάσει ο Πούτιν. Γιατί να μπει σε μια τέτοια περιπέτεια, θα κινδυνεύσει και η χώρα του, άλλωστε δηλώνει σ’ όλους τους τόνους ότι δεν θέλει γενικευμένο πόλεμο. Είστε αφελής και άρα ευάλωτος στη ρωσική προπαγάνδα. Συνέλθετε.

Για να σας βοηθήσω, σας παραθέτω τα εξής: Ο Γερμανός υπουργός Αμυνας επικαλέστηκε ιστορικούς που λένε ότι η Ευρώπη πέρασε το τελευταίο ειρηνικό καλοκαίρι και πρόσθεσε ότι μια ρωσική επίθεση σε μια χώρα του ΝΑΤΟ στα ανατολικά είναι πιθανή το 2029. Ο Βρετανός υπουργός Αμυνας είπε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο αντιμετωπίζει μια νέα εποχή απειλών από εχθρικές χώρες. Στη Ρωσία αναφερόταν. Ο αρχηγός γενικού επιτελείου της Πολωνίας, στρατηγός Βίσλαβ Κούκουλα, είπε ότι η χώρα του βρίσκεται σε προπολεμική κατάσταση. Ο Λιθουανός επίτροπος Αμυνας της Ε.Ε., Ανριους Κουμπίλιους, υποστήριξε ότι η Ρωσία θα μπορούσε να δοκιμάσει την άμυνα του ΝΑΤΟ εντός των επόμενων δύο έως τεσσάρων ετών. Ο Εσθονός αντιστράτηγος Αντρους Μερίλο είπε ότι βρισκόμαστε με τη Ρωσία ήδη σε πόλεμο. Ο διοικητής της συμμαχικής διοίκησης της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, στρατηγός Ινγκο Γκέρχαρτς, προειδοποίησε ότι η Ρωσία αυξάνει συστηματικά τις προκλήσεις και επισήμανε ότι οι συχνές προκλήσεις στα σύνορα της συμμαχίας, οι δολιοφθορές χερσαίων και υποθαλάσσιων υποδομών, οι κυβερνοεπιθέσεις, οι παρεμβολές στα συστήματα πλοήγησης και οι εκστρατείες παραπληροφόρησης αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα του αυξανόμενου ρυθμού και της μειούμενης απόστασης μεταξύ των συμβάντων.

Ο υπουργός Αμυνας της Ελλάδας Νίκος Δένδιας μίλησε για το προαπαιτούμενο αλλαγής κουλτούρας των ευρωπαϊκών κοινωνιών και επιστροφή σ’ ένα πνεύμα αυτοθυσίας. Φτάνει. Ελεος. Με πείσατε. Μπράβο, χαίρομαι. Είμαι όμως σε δίλημμα. Πείτε μου, θα σας βοηθήσω να το απαντήσετε. Να, ξέρετε, ή πρέπει να στηρίξω χωρίς ενδοιασμούς τις φιλοπόλεμες εκστρατείες των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων ή να βγω στους δρόμους μαζί με άλλους πολίτες και να διαδηλώσουμε υπέρ της ειρήνης. Σοβαρά μιλάτε τώρα; Δεν σας καταλαβαίνω, πάνω απ’ όλα η πατρίδα και η δημοκρατία. Ναι, αλλά δεν εμπιστεύομαι πολλούς απ’ αυτούς που το παίζουν πατριώτες και δημοκράτες. Στο παρελθόν οι ομόδοξοί τους οδήγησαν τις χώρες τους σε συμφορές. Και τι θέλετε δηλαδή, να παρακολουθούμε αδιάφοροι την επεκτατική πολιτική του Ρώσου δικτάτορα; Στο μυαλό μου έρχεται ένα σύνθημα που το είπε πριν από περίπου 100 χρόνια ο Παντελής Πουλιόπουλος: «Πόλεμος κατά του πολέμου». Πουλιόπουλος; Δεν μου λέει κάτι. Ποιος ήταν; Ο πρώτος γραμματέας του ΚΚΕ. Μάλιστα, είστε αδιόρθωτος.

Εφημερίδα των Συντακτών