Αλγόριθμοι της υποκρισίας και της λογοκρισίας

Τους μυστηριώδεις αλγόριθμους επικαλούνται μονότονα οι πατέρες του Φέισμπουκ

του Παντελή Μπουκάλα

Στα μαθηματικά τα πράγματα είναι απλά: από τον Πέρση μαθηματικό Μοχάμεντ ιμπν Μουσά αλ-Χουαρίζμι και μετά, πάνω από μια χιλιετία τώρα, ως αλγόριθμο εννοούμε μια συστηματική διαδικασία αριθμητικών χειρισμών. Στην πληροφορική τα πράγματα γίνονται περισσότερο σύνθετα, τουλάχιστον για τους πολλούς μη εξοικειωμένους· κατά τον εγκυκλοπαιδικό ορισμό του, ο αλγόριθμος είναι «μια πεπερασμένη σειρά αυστηρά καθορισμένων ενεργειών, εκτελέσιμων σε επίσης πεπερασμένο χρόνο», μια διαδοχή βημάτων που υπακούουν σε αυστηρούς κανόνες. Στον κόσμο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, από την καθαρότητα μετατοπιζόμαστε στην ασάφεια, από τους αριθμητικούς χειρισμούς στην ιδεολογική διαχείριση και από τους αυστηρούς κανόνες σε κανόνες βολικά και αυθαίρετα εύπλαστους. Στους κανόνες της υποκρισίας και της λογοκρισίας δηλαδή.

Τους μυστηριώδεις αλγόριθμους επικαλούνται μονότονα οι πατέρες του Φέισμπουκ, όποτε κατηγορούνται ότι ο κωδικοποιημένος φαρισαϊσμός τους λογοκρίνει και εξοβελίζει εικόνες –φωτογραφίες ή πίνακες ζωγραφικής– που μεταφέρουν ένα απτό κοινωνικό μήνυμα, εύκολα μεταφράσιμο σε όλες τις γλώσσες της ανθρωπότητας, είτε πικρό είτε εξεγερσιακό-απελευθερωτικό. Αίφνης, πέρυσι τέτοιον μήνα το Φέισμπουκ μπλόκαρε (έστω προσωρινά) ένα από τα γνωστότερα παγκοσμίως έργα ζωγραφικής, «Η Ελευθερία οδηγεί τον λαό» ο τίτλος του. Το πρόσχημα; Ο Ευγένιος Ντελακρουά απεικόνισε γυμνόστηθη τη διάσημη Μαριάν, το εθνικό σύμβολο της Γαλλίας...

Η γύμνια και πάλι, αλλά αυτή τη φορά των παιδιών, ήταν το πρόσχημα για να διαγραφεί από τους τοίχους του Φέισμπουκ η φωτογραφία της Βιετναμεζούλας που τρέχει να σωθεί από τις αμερικανικές βόμβες ναπάλμ, τον Ιούνιο του 1972, μια φωτογραφία που θα στοιχειώνει εσαεί τη μνήμη της «ανώτερης» Δύσης. Η ίδια εφιαλτικά αστεία δικαιολογία χρησιμοποιήθηκε τον περυσινό Οκτώβριο, όταν διαγράφτηκε η φωτογραφία της αποσκελετωμένης επτάχρονης Τζαμάλ από την Υεμένη, που είχε δημοσιευθεί από τους New York Times.

Τώρα, σύμφωνα με τις καταγγελίες πολλών «κατοίκων» του Φέισμπουκ, το δίκτυο έστρεψε τη λογοκριτική του υποκρισία κατά του Γιάννη Μπεχράκη, του εξαιρετικού φωτορεπόρτερ που πέθανε το βράδυ του Σαββάτου. Μια συγκλονιστική φωτογραφία του, που τραβήχτηκε στη Σομαλία το 1992, κρίθηκε ακατάλληλη και αποκαθηλώθηκε. Η πρόφαση; Σταθερή: η παιδική γύμνια. Μια αποσκελετωμένη μάνα προσπαθεί να ξεδιψάσει μ’ ένα μπιτόνι το επίσης αποσκελετωμένο παιδί της, το φύλο του οποίου δεν διακρίνεται καν. Μα ποιος είναι γυμνός; Το παιδάκι ή οι βασιλιάδες του Φέισμπουκ;

καθημερινή

Μετάδοση από «Το στρατόπεδο της σιωπής»…

της Κυριακής Μπεϊόγλου

Δεν ξέρω πώς το συνδύασα έτσι, μα μόλις έμαθα για την απώλεια του Γιάννη Μπεχράκη μού ήρθε στο μυαλό η ιστορία εκείνου του δημοσιογράφου όπως την περιγράφει ο Νίκος Σβέρκος στο βιβλίο του «Το στρατόπεδο της σιωπής» (Κέδρος) –την ιστορία του Πάνου Δαφνίτη–, που έστελνε ανταποκρίσεις στην εφημερίδα του και γράμματα στην αγαπημένη του τις μέρες και τις νύχτες στο Βερολίνο του Χίτλερ και του πολέμου.

Ισως γιατί κι ο Γιάννης έστελνε τις φωτογραφίες του από τις «φλεγόμενες» περιοχές του πλανήτη. Σκέφτομαι, επίσης, όλους τους δημοσιογράφους και φωτορεπόρτερ που μπαίνουν μέσα στη φρίκη του πολέμου προσπαθώντας να αποτυπώσουν την αδικία και να την κάνουν γνωστή στον κόσμο. Συχνά μόνοι, συχνά φοβισμένοι, συχνά ευάλωτοι. Και όμως, σαν τον Γιάννη Μπεχράκη και τον φανταστικό ήρωα του Νίκου Σβέρκου και σαν πολλούς άλλους δημοσιογράφους, συνεχίζουν.

Πολλές φορές πληρώνοντάς το με τη ζωή τους. Από το στρατόπεδο της σιωπής και από ένα γράμμα στην Ευγενία μεταφέρω: «Αγαπητή μου Ευγενία, Η ιστορία με το άρθρο του Ρομέν με τάραξε πολύ. Εφερε στην επιφάνεια αναμνήσεις τις οποίες είχα αποφασίσει να αφήσω μια και καλή πίσω στο Μπούχενβαλντ, να αναφέρω μόνο μερικές λεπτομέρειες ανώδυνες. Αλλά το πιθάρι έσπασε μια και καλή. Τα αστεία ή τα τραγελαφικά επεισόδια πύκνωσαν μετά τον χειμώνα του 1947. Αναρωτιέμαι όμως μήπως απλώς εμείς συνηθίσαμε τόσο πολύ στην απομόνωση και στον θάνατο, που καταλήξαμε να κάνουμε αστεία με συμβάντα βουτηγμένα στην ανείπωτη φρίκη της σιωπής.

»Αναπτύξαμε θεωρίες και δοξασίες ολότελα δικές μας, προσπαθώντας εμείς, οι άλλοτε καλοζωισμένοι, να διαχειριστούμε καταστάσεις φρικαλέες. “Το πραγματικό πρόσωπο ενός ανθρώπου αποκαλύπτεται όταν είναι νεκρός”. Εκεί είχαμε καταλήξει με τους υπόλοιπους κρατούμενους μέσα από αλλεπάλληλες συζητήσεις και παρατηρήσεις. Δεν επρόκειτο για κάποιο σχήμα αλληγορικό, αλλά κάτι απόλυτα ρεαλιστικό. Το πρόσωπο ενός πεθαμένου, λέγαμε, δείχνει τι ήταν αυτός ο άνθρωπος. Οταν οι μύες παύουν να συγκρατούνται σε μια συγκεκριμένη θέση της καθημερινότητας, τη διάταξη που διαμορφώνεται από το πλέγμα σκέψεων, συναισθημάτων και ιδεολογιών, τότε φαίνεται καθαρά το αληθινό πρόσωπο του καθενός. Τότε “καθαρίζει ο καθρέφτης”, λέγαμε. Συγκεντρωνόμασταν πάνω από τα άψυχα κορμιά των συγκρατουμένων μας για να δούμε το πρόσωπό τους».

Αυτά τα αληθινά πρόσωπα αποτύπωσε ο Γιάννης Μπεχράκης. Στο σύνορο μεταξύ θανάτου και ζωής. Και μας τα έστελνε γρήγορα, με κάμερες και κινητά, με μηχανές και κείμενα. Από θάλασσες κι από βουνά. Από δρόμους με βροχή… «Να, κοιτάξτε», είπε, «ένας απελπισμένος πρόσφυγας περπατά στη μέση μιας διεθνούς λεωφόρου κρατώντας το παιδί του αγκαλιά…». Και αποτύπωσε την προσφυγιά στην αιωνιότητα μόνο με ένα κλικ.

efsyn

Συνόψισε την εποχή μας σε ένα κλικ

Υπάρχουν υπερήρωες, αλλά φορούν μπέρτες από σακούλες σκουπιδιών 

Γράφει ο Γιάννης Αλμπάνης

Ο Γιάννης Μπεχράκης πέθανε χτες βράδυ πλήρης τιμών, αλλά όχι πλήρης ημερών. Ο θάνατός του είναι πρόωρος γιατί ήταν μόλις 58 χρονών. Κυρίως όμως γιατί είχε πολλά να προσφέρει ακόμα. Κορυφαίος φωτογράφος του Reuters και βραβευμένος με Πούλιτζερ, κέρδισε παγκόσμια αναγνώριση για τα φωτορεπορτάζ. Νομίζω όμως
ότι η συγκίνηση με την οποία τον αποχαιρετούν οι άνθρωποι εκτός «σιναφιού», περιποίει τη μεγαλύτερη τιμή για τον Μπεχράκη. Ο εκλιπών δεν αναγνωρίζεται μόνος ως εξαιρετικός επαγγελματίας, αλλά και ως εκφραστής της ηθικής συνείδησης της κοινωνίας μας. Ο άνθρωπος που με τα κλικ του συνόψισε την εποχή μας από τη σκοπιά των κατατρεγμένων. 

«Έβλεπε» την εικόνα 
Πριν δύο χρόνια συζήταγα με τον πρόεδρο της Ένωσης Ελλήνων Φωτορεπόρτερ Μάριο Λώλο για τη συγκλονιστική φωτογραφία του Μπεχράκη στη γέφυρα της Ειδομένης, στο αποκορύφωμα της λεγόμενης «προσφυγικής κρίσης». Η απορία μου ήταν πώς τα κατάφερε ο Μπεχράκης να είναι αυτός που τράβηξε μια από τις πιο εμβληματικές φωτογραφίες των τελευταίων δεκαετιών, την ώρα που στον ίδια περιοχή βρίσκονταν εκατοντάδες άλλοι διεθνούς φήμης φωτορεπόρτερ. 
Ο Λώλος μου είχε πει τότε δύο πράγματα. Πρώτον ο Μπεχράκης είχε σταθεί για ώρες υπό βροχή μέχρι να έρθει η κατάλληλη στιγμή. Το δεύτερο που μου είπε ήταν ότι «ο Γιάννης «βλέπει» την εικόνα». Το «βλέπω» την εικόνα σημαίνει ότι συλλαμβάνω νοητικά μια εικόνα πριν αυτή δημιουργηθεί. Αντιλαμβάνομαι ότι στο συγκεκριμένο σημείο στο συγκεκριμένο χρόνο έχουν δημιουργηθεί οι προϋποθέσεις για μια καλή φωτογραφία κι έχω την υπομονή να περιμένω όσο χρειαστεί. Αυτή η δυνατότητα, το να «βλέπεις» δηλαδή την εικόνα, διαφοροποιεί τον μεγάλο φωτορεπόρτερ από αυτόν που είναι απλώς καλός στη δουλειά του. 

Φωτογραφίες που συνοψίζουν μια εποχή 

Υπάρχουν φωτογραφίες που συνοψίζουν μια ολόκληρη εποχή , όπως «Ο στρατιώτης που πέφτει» του Robert Kappa ή το «Napalm girl» του Nick Ut. Σε αυτήν την κατηγορία ανήκει, νομίζω, η «Ειδομένη» του Μπεχράκη. 
Ένα Σύρος πρόσφυγας διασχίζει αγκαλιά με την κόρη του τη γέφυρα στα σύνορα Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας. Το μόνο προστατευτικό του από τη βροχή είναι μαύρες σακούλες σκουπιδιών που τις φοράει ως μπέρτα. Σκύβει και δίνει ένα τρυφερό φιλί στο κορίτσι… 
Το πολύ σπουδαίο στη φωτογραφία του Μπεχράκη δεν είναι μόνο ότι αποτυπώνει το δράμα των προσφύγων που κάνουν τη δική τους Έξοδο μόνοι, αβοήθητοι, βρεγμένοι, χωρίς μπαγκάζια. Ακόμα πιο σημαντικό είναι ότι σε αυτήν τη συνθήκη της αγριότητας, ο Σύρος πρόσφυγας επιμένει να είναι καλός πατέρας, να δείχνει στην κόρη του πόσο την αγαπάει. Επιχειρεί να τη προστατεύσει με το φιλί του γιατί δεν του έχει απομείνει τίποτα άλλο. Μέσα σε μια απάνθρωπη συνθήκη, επιμένει να είναι άνθρωπος. 
Ο ίδιος ο Μπεχράκης θα πει: «Αυτή η εικόνα αποδεικνύει ότι τελικά υπάρχουν υπερήρωες. Δεν φορά κόκκινη κάπα, αλλά έχει μια μαύρη πλαστική κάπα από σακούλες σκουπιδιών. Για μένα αυτό αντιπροσωπεύει τον οικουμενικό πατέρα και την άνευ όρων αγάπη του πατέρα για την κόρη του». 
Η φωτογραφία του Μπεχράκη συνοψίζει την εποχή μας, μια εποχή αγριότητας και ξεριζωμού, αλλά και αγώνα για να παραμείνουμε άνθρωποι. Να παραμείνουμε άνθρωποι σε πείσμα των εμπόρων του φόβου και του μίσους. 
Γιάννη Μπεχράκη σε ευχαριστούμε.

 newpost.gr

Τα δάκρυα θόλωσαν την κάμερα...

Τρέχοντας μέσα σε μια στιγμή ζήσει την απόλυτη φρίκη, ο Σύρος φωτογράφος καταρρέει.

Το στιγμιότυπο του ανθρώπου που έχει πέσει στα γόνατα και κλαίει, είναι λίγο μετά την πολύνεκρη επίθεση καμικάζι το περασμένο Σάββατο, έξω από το Χαλέπι, που άφησε εκατόμβη νεκρών - 126 άνθρωποι σκοτώθηκαν, εκ των οποίων τα 68 παιδιά.

Ο φωτογράφος είχε προηγουμένως βοηθήσει να απομακρυνθούν παιδιά από το σημείο του μακελειού.

Φωτογραφίες τον δείχνουν να τρέχει ανάμεσα στα ερείπια, κρατώντας στα χέρια ένα τραυματισμένο παιδί.

«Η συγκίνηση με ξεπέρασε. Αυτό που είδαμε εγώ και οι συνάδελφοί μου είναι απερίγραπτο», λέει ο Χαμπάκ στο CNN και συνεχίζει: 

«Έψαξα για τη φωτογραφική μηχανή μου και τη βρήκα πεσμένη στο έδαφος. Εκεί είδα πεσμένο ένα παιδί. Αιμορραγούσε. Έτσι έτρεξα προς το μέρος του. Τον κοίταξα. Κουνούσε το χέρι του. Κοίταξα το πρόσωπό του και είδα ότι ανέπνεε. Έτσι τον σήκωσα κι άρχισα να τρέχω προς το ασθενοφόρο». 

Ο Χαμπάκ έβαλε το παιδί στο ασθενοφόρο. Μέχρι αυτή τη στιγμή δεν ξέρει το όνομά του ή αν το παιδί έζησε τελικά. 

Υπενθυμίζεται ότι, το Σάββατο, καμικάζι έριξε φορτηγό φορτωμένο εκρηκτικά πάνω σε κονβόι λεωφορείων που μετέφεραν σιίτες κατοίκους, οι οποίες περίμεναν για να περάσουν από ανταρτοκρατούμενα εδάφη σε εδάφη που ελέγχονται από την κυβέρνηση, στο πλαίσιο συμφωνίας μεταξύ των εμπολέμων για την απομάκρυνση των αμάχων.

Τη σκηνή με τον Σύρο φωτογράφο σε κατάσταση απόγνωσης μετά το μακελειό απαθανάτισε δημοσιογράφος που βρισκόταν δίπλα στον φωτογράφο.

tvxs