Έχουμε Μεγάλη Τρίτη ή …Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο;

 

Η οβάλ παράνοια οδηγεί την ανθρωπότητα στο χείλος του πυρηνικού ολέθρου και εμείς παιανίζουμε σαν την ορχήστρα του «Τιτανικού»

του Νίκου Παπαδογιάννη

Εάν η ανθρωπότητα διολισθήσει προς έναν τρίτο παγκόσμιο πόλεμο, στο όνομα του διδύμου που αποφάσισε να αιματοκυλήσει το Ιράν, τον Λίβανο και κάμποσες από τις γύρω χώρες, η «ημερομηνία μηδέν» θα είναι η 7η Απριλίου 2026, σήμερα για να μη ψάχνετε. Η προθεσμία που έδωσε ο Τραμπ στους Ιρανούς για να ξανανοίξουν τα στενά του Ορμούζ εκπνέει μόλις ξημερώσει στο Αμέρικα, οπότε ο σώζων εαυτόν σωθήτω. Ο πορτοκαλί τρομοκράτης που έχει στην κατοχή του τους κωδικούς για τα πυρηνικά των ΗΠΑ υπόσχεται δαντική κόλαση και δυστυχώς είναι ικανό να κάνει τις απειλές του πραγματικότητα.

Εδώ δεν στέκει το συνωμοσιολογικό αφήγημα «δεν θα τον αφήσουν». Τα 77 εκατομμύρια των αγράμματων οπλαρχηγών που τον ψήφισαν ζουν και αναπνέουν για να δουν τους σκουρόχρωμους να γίνονται στάχτη και μπούρμπερη. Βεβαίως μία ατομική βόμβα σαν αυτές –τις εγκληματικές- της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι θα οδηγήσει τον πλανήτη σε συμφορά άνευ προηγουμένου, αλλά οι Μ.A.G.A. πιστεύουν ότι ο πλανήτης τελειώνει στις δυτικές ακτές του Ατλαντικού και στις ανατολικές του Ειρηνικού, οπότε δεν πολυσκοτίζονται. Εικοσιπέντε χρόνια μετά την 11η Σεπτεμβρίου νομίζουν ότι δεν τους αγγίζει τίποτε και ότι η θάλασσα τους καθιστά απυρόβλητους.

Το τραγικό είναι ότι το ίδιο μοιάζει να πιστεύει και ο Τραμπ, ο οποίος τρέμει μοναχά τη φυλακή και κάνει ό,τι περνάει από το λερό χέρι του για να ξορκίσει τον Επστάιν και τους αηδιαστικούς φακέλους του. Οι αυτόκλητοι παθολόγοι του διαδικτύου πιστεύουν ότι ο πλανητάρχης έχει το ακαταλόγιστο λόγω κάποιας ανίατης ασθένειας του εγκεφάλου, οπότε οι ελπίδες για κατάπαυση πυρός είναι μηδαμινές αφού περνούν από αδιάβατα μονοπάτια.

Κάποιος υπομονετικός κάθισε και αποδελτίωσε τις ασυναρτησίες του Τραμπ από τη μέρα που ξεκίνησε αυτός ο παράλογος πόλεμος, υποσημειώνοντας ότι οι απότομες αλλαγές πλεύσης συνέπιπταν συνήθως με τις ώρες λειτουργίας ή αργίας των σημαντικών χρηματιστηρίων, ώστε να πλουτίζουν απρόσκοπτα φίλοι και ημέτεροι από τα πάνω-κάτω των μετοχών. Διαβάστε και διασκεδάστε, εάν σας απομένει κουράγιο:

3 Μαρτίου: «Κερδίσαμε τον πόλεμο».

7 Μαρτίου: «Νικήσαμε το Ιράν».

9 Μαρτίου: «Πρέπει να επιτεθούμε στο Ιράν».

9 Μαρτίου (ξανά): «Ο πόλεμος τελειώνει σχεδόν ολοκληρωτικά, και πολύ όμορφα».

11 Μαρτίου: «Ποτέ δεν θέλεις να πεις υπερβολικά νωρίς ότι νίκησες. Εμείς νικήσαμε. Όλα τελείωσαν την πρώτη ώρα του πολέμου».

12 Μαρτίου: «Κερδίσαμε, αλλά ακόμη δεν έχουμε κερδίσει τελείως».

13 Μαρτίου: «Κερδίσαμε τον πόλεμο».

14 Μαρτίου: «Παρακαλώ, βοηθήστε μας».

15 Μαρτίου: «Εάν δεν μας βοηθήσετε, να ξέρετε ότι θα το θυμάμαι».

16 Μαρτίου: «Στην πραγματικότητα, δεν χρειαζόμαστε καμία βοήθεια».

16 Μαρτίου (ξανά): «Δοκιμές έκανα, για να δω πόσοι με ακούνε».

16 Μαρτίου (ξανά μανά): «Εάν το ΝΑΤΟ δεν βοηθήσει, θα υποφέρει πολύ άσχημα».

17 Μαρτίου: «Ούτε θέλουμε ούτε έχουμε ανάγκη τη βοήθεια του ΝΑΤΟ».

18 Μαρτίου: «Δεν χρειαζόμαστε έγκριση του Κονγκρέσου για να αποσυρθούμε από το ΝΑΤΟ».

18 Μαρτίου (ξανά): «Οι σύμμαχοί μας πρέπει να συνεργαστούν για να ξανανοίξουν τα στενά του Ορμούζ».

19 Μαρτίου: «Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ πρέπει να συνέλθουν. Να βάλουν τα δυνατά τους και να βοηθήσουν ώστε να ανοίξουν τα στενά του Ορμούζ».

20 Μαρτίου: «Το ΝΑΤΟ είναι δειλοί».

21 Μαρτίου: «Οι χώρες που χρησιμοποιούν τα στενά του Ορμούζ πρέπει να τα προστατεύσουν. Εμείς δεν τα χρησιμοποιούμε και δεν χρειαζόμαστε να τα ανοίξουμε».

22 Μαρτίου: «Τελευταία φορά που το λέω. Θα δώσω στο Ιράν 48 ώρες. Ανοίξτε τα στενά».

22 Μαρτίου (ξανά): «Το Ιράν πέθανε».

23 Μαρτίου: «Είχαμε πολύ καλές και παραγωγικές συνομιλίες με το Ιράν».

24 Μαρτίου: «Κάνουμε πρόοδο».

25 Μαρτίου: «Μας έδωσαν ένα δώρο και το δώρο έφτασε σήμερα. Ήταν ένα πολύ μεγάλο δώρο που αξίζει τρομακτικό ποσό χρημάτων. Δεν θα σας πω τι είναι αυτό το δώρο, αλλά ήταν ένα πολύ σημαντικό βραβείο».

26 Μαρτίου: «Προχωρήστε σε συμφωνία, αλλιώς θα συνεχίσουμε να τους βομβαρδίζουμε».

27 Μαρτίου: «Δεν χρειάζεται να είμαστε εκεί για το ΝΑΤΟ».

29 Μαρτίου: «Οι συνομιλίες προχωράνε».

30 Μαρτίου: «Ανοίξτε τα στενά του Ορμούζ αμέσως, αλλιώς θα αντιμετωπίσετε εξοντωτικές συνέπειες».

31 Μαρτίου: «Είμαστε πολύ κοντά σε συμφωνία. Το Ιράν θα πράξει αυτό που πρέπει».

1 Απριλίου: «Θα δούμε πολύ σύντομα τι θα συμβεί».

2 Απριλίου: «Είναι πολύ πιθανή η συμφωνία. Αλλιώς, θα συνεχιστούν τα χτυπήματα».

3 Απριλίου: «Θα συμβεί κάτι μεγάλο».

4 Απριλίου: «Το Ιράν πρέπει να συμμορφωθεί άμεσα, αλλιώς θα υποστεί τις συνέπειες».

5 Απριλίου: «Η Τρίτη θα είναι η μέρα των εργοστασίων ηλεκτρικής ενέργειας και των γεφυρών, όλα μαζί. Δεν θα έχετε ξαναδεί τίποτε σαν αυτό. Ανοίξτε τα γ*μημένα τα στενά, τρελοί μπ*σταρδοι. Αλλιώς θα ζήσετε μια κόλαση. ΔΕΙΤΕ ΤΙ ΘΑ ΓΙΝΕΙ. Ευλογημένος να είναι ο Αλλάχ».

6 Aπριλίου: «Οι Ιρανοί είναι κτήνη. Oλόκληρη η χώρα μπορεί να εξολοθρευτεί σε μία νύχτα. Και αυτή η νύχτα ίσως να είναι αύριο».

Οι κύριοι με τα ανάποδα γιλέκα παρακαλούνται να περιμένουν λιγάκι, διότι έχουν προτεραιότητα άλλες ειδικότητες. Εξάλλου η πολυσυζητημένη ανάρτηση της Κυριακής, με τα f*ckin’ και τους b*stards, δεν θυμίζει σε τίποτε ξέσπασμα Τραμπ, αφού είναι και ορθογραφημένη και γραμμένη σε πεζά και ασυνήθιστα υβριστική, χώρια η ξεκούδουνη αναστάσιμη αναφορά στον Αλλάχ. Μοιάζει σαν να την έγραψε κάποιος αδέξιος τρίτος ο oποίος αγγαρεύτηκε να φιλοτεχνήσει «κάτι που ακούγεται σαν Τραμπ» προκειμένου να υποκαταστήσει την ξαφνική απουσία του αρειμάνιου πλανητάρχη. Μέχρι και ορθή χρήση της αποστρόφου παρατήρησαν οι …γραφολόγοι του διαδικτύου.

Η φήμη που κυκλοφόρησε ευρύτατα το περασμένο Σαββατοκύριακο ήθελε τον αίφνης εξαφανισμένο από το παλκοσένικο Τραμπ να νοσηλεύεται στη στρατιωτική κλινική Walter Reed στην Ουάσινγκτον, για αδιευκρίνιστους λόγους που έγιναν αντικείμενο εικασίας. Πέρα από τη σχιζοφρενική συμπεριφορά, η δημόσια εικόνα του Τραμπ περιλαμβάνει μελανιασμένες παλάμες, πρησμένους αστραγάλους, πάνες ακράτειας ή κάποια παρόμοια συσκευή, πρόσωπο που «κρεμάει», παράξενη στάση σώματος, ανεξέλεγκτα τικ και άλλα ανησυχητικά συμπτώματα. Για όποιον ανησυχεί, τέλος πάντων.

Ορισμένοι τολμηροί και ακοίμητοι ρεπόρτερ που πετάχτηκαν μέχρι το νοσοκομείο δεν εντόπισαν κανένα ορατό σημάδι κινητοποίησης, αλλά αυτό δεν λέει πολλά. Το Google κατέγραψε μισό εκατομμύριο επαναλήψεις της σχετικής έρευνας (“Trump Walter Reed” και τα συναφή) και ο Λευκός Οίκος έσπευσε να διαψεύσει τη σπέκουλα με non paper προς τους διαπιστευμένους δημοσιογράφους: «Να, δείτε, στην είσοδο του κτιρίου υπάρχει ένας πεζοναύτης, όπως γίνεται πάντοτε όταν ο Πρόεδρος είναι μέσα και δουλεύει». Λες και δεν θα μπορούσε να είναι αυτό ένα προπέτασμα καπνού.

Και μόνο το γεγονός ότι ο Τραμπ έμεινε στην Ουάσινγκτον πασχαλιάτικα αντί να πεταχτεί στο Μαρ-α-Λάγκο της ηλιόλουστης Φλόριντα για γκολφ πολλαπλασίασε τις υποψίες ότι κάτι τρέχει. Το «κάτι» μπορεί να είναι ακόμα χειρότερο από μία πιθανή ασθένεια του Τραμπ. Ίσως να του παράπεσαν κάπου οι κωδικοί για τις βόμβες νετρονίου και να τους ψάχνει στα συρτάρια του οβάλ γραφείου για άμεση χρήση. «Ο Θεός να ευλογεί τον Πρόεδρό μας, που είναι τόσο εργατικός», δήλωσε ο υπεύθυνος επικοινωνίας του Λευκού Οίκου Στίβεν Τσέουνγκ. Εάν υπάρχει Θεός, που δεν το πολυβλέπω, ας κατέβει από τα σύννεφα και ας βοηθήσει πρώτα όλους εμάς τους αμέτοχους στο έγκλημα.

Τα δελτία του Σαββατοκύριακου στις ΗΠΑ και στις εγγύς αποικίες τους έκλαψαν από ιερή συγκίνηση για τη χολυγουντιανή διάσωση ενός Αμερικανού πιλότου, θαρρείς και τα δολοφονημένα παιδιά στο Ιράν και στη Γάζα δεν τα έκανε μάνα. Την ιστορία του γενναίου με την αστερόεσσα στο στήθος θα τη δούμε όταν βγει στα θερινά τα σινεμά, μ’ αγιόκλημα και γιασεμί.

«Ο στρατός των ΗΠΑ είναι ο ισχυρότερος στον πλανήτη», έγραψαν τα εξαπτέρυγα του Τραμπ, για το ίδιο στράτευμα που απέσπασε τιμητική ισοπαλία κάποτε στην Κορέα, ηττήθηκε κατά κράτος από τους χωρικούς του Βιετνάμ, αποχώρησε με άδεια χέρια μετά από 20 χρόνια ταλαιπωρίας από το ρημαγμένο Αφγανιστάν, δημιούργησε άθελά του τον ISIS στο Ιράκ και βομβαρδίζει εξ αποστάσεως δίχως σχέδιο εξόδου το Ιράν . «Τα στενά του Ορμούζ ήταν ανοιχτά προτού επιτεθούν στο Ιράν Αμερικανοί και Ισραηλινοί πριν από πέντε εβδομάδες», υπενθυμίζει το ίντερνετ στις τυφλές προστακτικές του Τραμπ.

 

Κουτί Πανδώρας

Κι αν σε δέσει η Κοβέσι;

 

του Χρήστου Ξανθάκη

Το περασμένο Σαββατοκύριακο πήγα Πάτρα. Πήγα να δω τον βαφτισιμιό μου τον Κωστάκη, να του δώσω το δώρο του το Πασχαλινό και τη λαμπάδα του, συν έναν κούνελο σοκολατένιο από το “Αριστοκρατικόν”, να τον μασουλήσει μαζί με τον μεγάλο του αδερφό τον Ιορδάνη.
Όπου τον κούνελο τον ενθυλάκωσε η μαμά τους η Αναστασία, πρώτον γιατί τα πιτσιρίκια είναι του αλμυρού και δεύτερον γιατί η κουμπάρα διαβάζει για την ειδικότητα και χρειάζεται υποστήριξη.
Ή στη σοκολάτα θα κατέληγε η γυναίκα ή στις εταιρείες παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών, και οι δεύτερες είναι πολύ μπίζι αυτή την εποχή, δεν αναλαμβάνουν τον πρώτο τυχόντα.
Άσε που αναστατώθηκαν με τις πρωτοβουλίες της Λάουρας και δε σηκώνουν τηλέφωνο…
Όπως πλησίαζα Πάτρα λοιπόν, έβλεπα από μακριά το γιοφύρι Ρίο-Αντίριο και σκεφτόμουν κάτι που μου είχε πει προσφάτως ένα γατόνι μεγάλο της πιάτσας:
“Θέλω να μου βρεις ρεπόρτερ, κάτι που έκανε αυτή η κυβέρνηση και θα μείνει. Κάτι χειροπιαστό ρε παιδάκι μου, κάτι που να το ξεκινήσανε και να το τελειώσανε οι ίδιοι, κάτι που να άλλαξε τις ζωές των ανθρώπων προς το καλύτερο, να μας πήγε πέντε βήματα μπροστά, να ξεφόρτωσε από πάνω μας λίγη τουρκοκρατία, να το κοιτάω και να λέω «δικό τους είναι».
Και μη μ’ αρχίσεις τώρα με τα 112 και τα gov και τις λοιπές εξυπνάδες, γιατί αυτά είναι ευρωπαϊκές δουλειές, άσε που τις αρχίσανε οι συριζαίοι αλλά ήταν αρκούντως κορόιδα για να μην πάρουνε τα εύσημα.
Μια μεταρρύθμιση έστω να μου βρεις, που να έλυσε περισσότερα προβλήματα απ’ όσα δημιούργησε, κάπου να πιαστώ να κρατηθώ, να πω κι εγώ μια καλή κουβέντα, όχι όλο φαρμάκι”.

Τα θυμόμουνα τα λόγια του, όπως πλησίαζα κι έβλεπα από μακριά το γιοφύρι.
Και απαντήσεις δεν έβρισκα.
Ότι τι ρε φίλε, ότι τα ιδιωτικά πανεπιστήμια και η μπούκα των φαντς στα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια, είναι σπουδαία ιστορία που θ’ αλλάξει το χάρτη της παιδείας;
Ότι η απαξίωση του ΕΣΥ και η διάλυση κάθε έννοιας δημόσιας υγείας (μην ακούσω κιχ, το τηλέφωνο είναι σε speed dial με ξέρετε που), θα μας γλυτώσουν από πάσαν νόσον;
Ότι η κατάργηση κάθε κανόνα στην αγορά εργασίας και το απολαυστικό 13ωρο, θα μας καταστήσουν πρώτο φαβορί στην κούρσα για την τέταρτη βιομηχανική επανάσταση;
Ότι το σπάσιμο αυγών στην αγορά ενέργειας που οδήγησε στο διπλασιασμό των λογαριασμών, θα κάνει τα νοικοκυριά να πλέουν σε πελάγη παντοτινής ευτυχίας;
Ότι η παραμύθα της λειψυδρίας που δεν ήταν λειψυδρία αλλά εντελώς χαζοί εμείς δεν το καταλαβαίναμε, θα φέρει στα σπίτια μας άφθονο, φθηνό και υψηλής ποιότητας νερό;
Και δώσ’ του να ψάχνω και να μην βρίσκω…
Βρήκε η Κοβέσι, βέβαια, κι έστειλε τα συμπεράσματά της στη Βουλή ανήμερα πρωταπριλιά, σε μια χειρονομία (ή τρολιά, δεν κρίνω) υψηλού συμβολισμού.
Κι επάνω που υπολόγιζαν στην κυβέρνηση να περάσουν ένα μαγευτικό Πασχαλινό δεκαπενθήμερο (βλέπε και τις αλχημείες με την προ ημερησίας για τις υποκλοπές), τσουπ τους την έσκασε η Λάουρα και τους αναγκάζει χρονιάρες μέρες να επικοινωνούν με τις εταιρείες παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών (ή τον Γκρήνμπεργκ, δεν κρίνω) για να λάβουν οδηγίες πλοήγησης.
Κι έχεις και τον Ντίλιαν να επιμένει αμέτι μουχαμέτι ότι θα βγει και θα τα πει, ως άλλος Νταλάρας στο άσμα του Άκη Πάνου…
Ως εκ τούτου;
Ως εκ τούτου επειδή δεν είναι όλα τα κουνέλια σοκολατένια για να τα πνίγεις με σχετική ευκολία, εδώ υπάρχει ένα μπλέξιμο μεγάλο.
Και τα μπλεξίματα τα μεγάλα, μπορεί να σε πακετώσουν άσχημα και τα δυνατά σου ακόμη αν βάλεις.
Σκέψου, δηλαδή, το σκότεινο το Πασχαλινό δεκαπενθήμερο να σου προκύψει ένα τρίμηνο καλοκαιρινό διακοπές στη Μόρντορ;
Και αποφάσισε αν ήρθε η ώρα να πας σε εκλογές, με το σύνθημα “την κάθαρση εγώ την έκανα πρώτος”…

Voices / newpost 

Διεθνής Ακροδεξιά / «Να φοβάστε περισσότερο τον ήχο από παντόφλες παρά τις μπότες που παρελαύνουν»

 

της Φωτεινής Λαμπρίδη

Με τον Ντόναλντ Τραμπ στο τιμόνι, ένα ετερόκλητο ακροδεξιό κίνημα – που αποτελείται από παλαιοσυντηρητικούς και νεο-αντιδραστικούς – επιχειρεί να κατακτήσει τον κόσμο ανατρέποντας τις αξίες του Διαφωτισμού.

Μια σειρά πρόσφατων βιβλίων στη διεθνή αγορά προσπαθούν να εξηγήσουν το φαινόμενο. Οι περισσότεροι συγγραφείς παραδέχονται πως κανένας δεν προέβλεψε ακριβώς αυτή την εξέλιξη, αν και «…η αποτυχία του νεοφιλελευθερισμού έπρεπε κάπως να μας υποψιάσει» όπως ισχυρίζονται πολλοί διανοητές.

Το θέμα προβλημάτισε και τον ανήσυχο ισπανό Sergio C. Fanjul, ο οποίος έχει πτυχίο στην Αστροφυσική και μεταπτυχιακό στη Δημοσιογραφία.

Έχει εκδώσει πολλά βιβλία και έχει τιμηθεί με βραβεία όπως το Paco Rabal για Πολιτιστική Δημοσιογραφία και το Pablo García Baena για Ποίηση. Είναι καθηγητής συγγραφής, σεναριογράφος τηλεόρασης, ραδιοφωνικός παραγωγός στο Poesía o Barbarie και ποιητής. Από το 2009 γράφει στήλες και άρθρα στην εφημερίδα El País και σε ένα από αυτά, συνοψίζει τα όσα αποκόμισε από τα βιβλία που προσπαθούν να ερμηνεύσουν το διεθνές κύμα της ακροδεξιάς στις μέρες μας.

«Η άνοδος της παγκόσμιας ακροδεξιάς μπορεί να ιδωθεί σαν μια επιδημία. Δεν ξεσπά ξαφνικά: αρχικά εμφανίζεται ως ένας ήπιος, σχεδόν ανεπαίσθητος πυρετός. Έπειτα εξαπλώνεται, μεταλλάσσεται, γίνεται μεταδοτική. Τελικά εγκαθίσταται, όπως το κλίμα. Παύει να προκαλεί συναγερμό επειδή γίνεται συνηθισμένη» γράφει στην El Pais και αναφέρεται πρώτα στον Αργεντίνο ερευνητή Φράνκο Ντέλε Ντόνε, συγγραφέα του βιβλίου Epidemia ultra: Del fascismo europeo a Silicon Valley («Ακροδεξιά επιδημία: Από τον ευρωπαϊκό φασισμό έως τη Silicon Valley»), που εκδόθηκε το 2025.

«Βρισκόμαστε στο πιο προχωρημένο στάδιο της επιδημίας», λέει ο συγγραφέας. Στο έργο του υποστηρίζει ότι οι δημοκρατικές δυνάμεις διέπραξαν ένα σοβαρό λάθος: υποτίμησαν τις εκρήξεις της ακροδεξιάς μέχρι να εξαπλωθούν. Και τώρα, λέει, ίσως είναι ήδη αργά.

«Το βιβλίο αυτό είναι μόνο ένα από τα πολλά δοκίμια που κυκλοφορούν σήμερα, καθώς η εκδοτική βιομηχανία – πάντα ευαίσθητη σε ζητήματα που κυριαρχούν στη δημόσια συζήτηση – προσπαθεί να κατανοήσει ένα φαινόμενο που ελάχιστοι είχαν προβλέψει» γράφει ο Sergio C. Fanjul. Tο κενό αυτό προσπαθούν να καλύψουν τώρα έργα συγγραφέων όπως οι Αντονέλα Μάρτι, Μαρκ Φορτιέ, Μπρούνο Καρδενιόσα, Αντριάνα Χεστ, Φρανσέσκ-Μαρκ Άλβαρο και Λουσιάνα Πέκερ, ενώ αναμένονται και νέα βιβλία από άλλους ακαδημαϊκούς και δημοσιογράφους. Εδώ να προσθέσουμε ότι και η ελληνική βιβλιογραφία συμβάλλει σε αυτή την κατεύθυνση με βιβλία όπως του Πέτρου Παπακωνσταντίνου, του Δημήτρη Ψαρρά κ.α.

Οι ρίζες του φαινομένου

Πού βρίσκεται όμως η απαρχή αυτής της πολιτικής τάσης; Ο αρθρογράφος αναφέρεται στον Ντέλε Ντόνε ο οποίος αναζητά τις ρίζες της σε μια μακρά ιστορική διαδρομή: από τις ιδεολογικές σκιές των αρχών του 20ού αιώνα έως την αυταρχική στροφή που ενσάρκωσε ο Ντόναλντ Τραμπ.

Κεντρική ιδέα αυτής της παράδοσης είναι η θεωρία της «παρακμής της Δύσης», που διατυπώθηκε από τον Γερμανό φιλόσοφο Όσβαλντ Σπένγκλερ και τροφοδότησε τη φασιστική φαντασία της δεκαετίας του 1930.

Μετά την απαξίωση αυτών των ιδεολογιών – οι οποίες ηττήθηκαν στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο – το νήμα ξαναπιάνεται από τη λεγόμενη Nouvelle Droite («Νέα Δεξιά»), υπό την καθοδήγηση του Γάλλου φιλοσόφου Αλέν ντε Μπενουά. Το ρεύμα αυτό εμφανίστηκε ως απάντηση στις αντικουλτούρες και στη Νέα Αριστερά που αναδύθηκαν μετά τον Μάη του 1968.

Παράδοξο στοιχείο: η Νέα Δεξιά υιοθέτησε την έννοια της πολιτισμικής ηγεμονίας από τον Ιταλό κομμουνιστή στοχαστή Αντόνιο Γκράμσι, τον οποίο επικαλούνταν συχνά.

Ένα ετερόκλητο ιδεολογικό αρχιπέλαγος

«Ο σημερινός πολιτισμικός πόλεμος που διεξάγει η νέα παγκόσμια ακροδεξιά αποτελεί μια ετερογενή και συχνά αντιφατική συμμαχία. Στο εσωτερικό της συνυπάρχουν παλαιοσυντηρητικοί και «αναρχοκαπιταλιστές», παραδοσιοκράτες και νεοναζί, κεφάλαια της Silicon Valley αλλά και θεωρίες συνωμοσίας» γράφει ο Sergio C. Fanjul και εξηγεί πως:

Πρόκειται για ένα «αρχιπέλαγος» ιδεών που τροφοδοτείται από αγανάκτηση: από την αποτυχία του νεοφιλελευθερισμού και από την αίσθηση ότι το μέλλον έχει κλείσει. Πολλοί από τους υποστηρικτές του πιστεύουν ότι ο κόσμος πρέπει να «επαναρυθμιστεί» και να επιστρέψει σε μια υποτιθέμενη χρυσή εποχή – είτε στη δεκαετία του 1950 είτε ακόμη πιο πίσω, πριν από τον Διαφωτισμό. Πρόκειται για μια διάχυτη νοσταλγία για έναν ιδανικό παρελθόν που στην πραγματικότητα δεν υπήρξε ποτέ.

Ο πολιτισμικός πόλεμος

Παρά τη διαφορετικότητα των ρευμάτων, αναδύεται μια κοινή αφήγηση: ο διαρκής πολιτισμικός πόλεμος, η ανάγκη κατασκευής ενός κοινού εχθρού και η ένθερμη υπεράσπιση παραδοσιακών και πατριαρχικών ιεραρχιών.

Εδώ ο Sergio C. Fanjul αναφέρεται στην πολιτική επιστήμονα Αντονέλα Μάρτι η οποία υποστηρίζει ότι τα κινήματα αυτά βασίζονται στον φόβο, στο μίσος και στη χειραγώγηση. Δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στον μισογυνισμό, για παράδειγμα μέσα από τη λεγόμενη manosphere στο διαδίκτυο, η οποία προσελκύει «θυμωμένους νέους άνδρες» σε επιθετικές και ιεραρχικές μορφές ανδρισμού.

Παράλληλα, τα κινήματα αυτά χρησιμοποιούν τη θρησκεία ως πολιτικό εργαλείο κοινωνικού ελέγχου και πειθαρχίας. «Διψούν για θεοκρατία», υποστηρίζει η Μάρτι.

Για να κινητοποιηθεί το ακροατήριό τους, δημιουργούνται εχθροί: οι «woke», οι μετανάστες ή όποιος άλλος μπορεί να παρουσιαστεί ως απειλή. Ο όρος «woke», λέει η ίδια, λειτουργεί ως αποδιοπομπαίος τράγος για οτιδήποτε δεν τους αρέσει.

Η διάκριση μεταξύ ριζοσπαστικής και άκρας δεξιάς

Μετά την εισβολή στο Καπιτώλιο και την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία, οι κατάχρηση εξουσίας από την πλευρά της αμερικανικής υπηρεσίας μετανάστευσης ICE θεωρείται από ορισμένους το τελευταίο – μέχρι στιγμής – στάδιο αυτής της ακροδεξιάς «επιδημίας», διαπιστώνει ο αρθρογράφος και αναφέρεται στον Ντέλε Ντόνε που γράφει πως:

«Η συμπεριφορά της ICE θα μπορούσε να χαρακτηριστεί φασιστική… αν και πρέπει να είμαστε προσεκτικοί με αυτή τη λέξη. Ωστόσο φαίνεται να ταιριάζει εδώ». Ο ίδιος διακρίνει τη ριζοσπαστική δεξιά – που διαβρώνει τη δημοκρατία από μέσα – από την ακραία δεξιά επαναστατικού χαρακτήρα, που επιδιώκει να καταργήσει πλήρως τη δημοκρατία.

«Ο τελικός στόχος και των δύο είναι ο ίδιος: ένα μη δημοκρατικό καθεστώς», λέει. «Και πλησιάζουμε προς αυτό το σημείο. Ίσως είναι ήδη αργά για να αποτραπεί η ριζοσπαστικοποίηση».

Μισογυνισμός και θρησκεία

Παρά τις διαφορές τους, αυτά τα κινήματα μοιράζονται ένα κοινό αφήγημα: τον διαρκή πολιτισμικό πόλεμο, την ανάγκη κατασκευής ενός κοινού εχθρού και την υπεράσπιση των παραδοσιακών πατριαρχικών ιεραρχιών.

Για να μιλήσει για τον μισογυνισμό ως συστατικό της ακροδεξιάς κουλτούρας ο Sergio C. Fanjul, αναφέρεται στην πολιτική επιστήμονα Αντονέλα Μάρτι η οποία υποστηρίζει ότι αυτά τα ρεύματα βασίζονται στον φόβο, το μίσος και τη χειραγώγηση. Δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στον μισογυνισμό – για παράδειγμα μέσω της λεγόμενης manosphere στο διαδίκτυο, η οποία προσελκύει «θυμωμένους νέους άνδρες» που επιτίθενται. Παράλληλα, εδραιώνουν τη θέση τους σε θρησκευτικές κοινότητες κυρίως στους ευαγγελιστές.

«Η νέα δεξιά χρησιμοποιεί τη θρησκεία ως πολιτικό εργαλείο, ως μηχανισμό ηθικού ελέγχου και κοινωνικής πειθαρχίας. Διψούν για θεοκρατία», υποστηρίζει.

Για να κινητοποιηθεί το κίνημα, δημιουργούνται εχθροί: οι «woke» ή οι μετανάστες. «Ο όρος «woke» λειτουργεί ως αποδιοπομπαίος τράγος για όλα όσα δεν τους αρέσουν», εξηγεί.

Η πολιτική του θεάματος και η «Σκοτεινή Διαφώτιση»

Οι νέοι ηγέτες της ακροδεξιάς – όπως ο Τραμπ, ο Χαβιέρ Μιλέι ή ο Ναΐμπ Μπουκέλε – χαρακτηρίζονται από υπερβολή, θεατρικότητα και έντονη καλλιέργεια της προσωπολατρείας.

«Δεν προσπαθούν να πείσουν τους πολίτες αλλά να τους σοκάρουν», εξηγεί η Μάρτι. «Δεν θέλουν να οικοδομήσουν κάτι· θέλουν να καταστρέψουν. Οι υποστηρικτές τους τους ακολουθούν ακριβώς για αυτό που υπόσχονται να καταστρέψουν. Πρόκειται για ένα κίνημα εκδίκησης».

Ένα από τα πιο ακραία ιδεολογικά ρεύματα της σύγχρονης ακροδεξιάς είναι η λεγόμενη «Σκοτεινή Διαφώτιση» (Dark Enlightenment), γνωστή και ως νεο-αντιδραστικό κίνημα (NRx). Οι εκπρόσωποί του προτείνουν μια υπερκαπιταλιστική και υπερτεχνολογική νεομοναρχία ως λύση στα προβλήματα της φιλελεύθερης δημοκρατίας.

Στο μοντέλο αυτό η κοινωνία θα διοικείται από έναν «βασιλιά-διευθύνοντα σύμβουλο», σαν μια αυστηρά ιεραρχημένη εταιρεία στην οποία οι πολίτες θα λειτουργούν ως μέτοχοι.

Οι ιδέες αυτές έχουν επηρεάσει κύκλους της Silicon Valley και συνδέονται με πρόσωπα όπως ο δισεκατομμυριούχος επενδυτής Πίτερ Τιλ.

«Η δημοκρατία καταρρέει από μέσα» – Τα ερωτήματα του μέλλοντος

Ο αρθρογράφος αναφέρεται και στον Καναδό κοινωνιολόγο Μαρκ Φορτιέ που υποστηρίζει ότι ο φασισμός συχνά γεννιέται όχι από θεαματικές εκρήξεις βίας αλλά από αδιαφορία και παθητικότητα.

«Πρέπει να φοβόμαστε περισσότερο τον ήχο από παντόφλες παρά τις μπότες που παρελαύνουν», γράφει. Με άλλα λόγια, το κακό προκύπτει συχνά από την καθημερινή αδράνεια των πολιτών. «Η δημοκρατία καταρρέει πάντοτε από μέσα».

«Πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση; Θα ενισχυθεί η ακροδεξιά ή θα αποδυναμωθεί από τις ίδιες της τις υπερβολές;» αναρωτιέται ο αρθρογράφος.

Ο Φορτιέ θεωρεί ότι οι Ρεπουμπλικανοί στις ΗΠΑ ίσως υπερεκτιμούν τη δύναμή τους και υποτιμούν την αντίδραση που μπορεί να προκαλέσει η πολιτική βία. Οι Αμερικανοί, σημειώνει, στήριξαν τον Τραμπ αναζητώντας ασφάλεια, όχι για να ζουν με φόβο απέναντι σε ένα αυταρχικό κράτος.

Ωστόσο, αν οι τάσεις αυτές συνεχιστούν, ο κόσμος θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα δυστοπικό τοπίο: έναν κόσμο όπου ο αυταρχισμός θα είναι ο κανόνας, οι ελευθερίες θα περιορίζονται και οι κοινωνικές ανισότητες θα διευρύνονται δραματικά.

«Θα είναι ένας κόσμος που δεν θα ήθελα να αφήσω στις κόρες μου», καταλήγει ο Φράνκο Ντέλε Ντόνε. «Έναν κόσμο όπου ο αυταρχισμός θα είναι ο κανόνας, οι ελευθερίες θα περιορίζονται και οι ανισότητες θα αυξάνονται σε τέτοιο βαθμό ώστε να δημιουργηθούν δύο κοινωνικές τάξεις σε παράλληλες πραγματικότητες — έναν κόσμο όπου η ανθρώπινη αξιοπρέπεια θα πάψει να έχει αξία».

TVXS

Πόλεμος, πατήρ πάντων;

 

Ο κίνδυνος σήμερα είναι να παγιδευτούμε σε μια απλή λογική στρατοπέδων, επιλέγοντας ποια από τις κυρίαρχες επιδιώξεις μοιάζει πιο αρεστή.

του Γιώργου Κατσαίτη

Ο πόλεμος, σε τόσα μέτωπα πλέον και με τόσο καθοριστικές συνέπειες, επαναφέρει αναγκαστικά το πολιτικό ζήτημα. Η νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή δεν είναι ένα μεμονωμένο επεισόδιο. Το γεγονός ότι την τράπουλα ανακατεύει σήμερα ο δικέφαλος Ιανός ΗΠΑ–Ισραήλ αποτελεί ασφαλώς επιθετική ενέργεια. Ταυτόχρονα όμως εντάσσεται σε μια ευρύτερη διαδικασία αναδιάταξης της παγκόσμιας σκακιέρας.

Τα επεισόδια αυτής της αναδιάταξης έχουν ξεκινήσει εδώ και δεκαετίες, ουσιαστικά από τη στιγμή που κατέβηκε η κόκκινη σημαία από τον ιστό του Κρεμλίνου και τερματίστηκε ο διπολισμός που όριζε το βασικό πεδίο της διεθνούς αντιπαράθεσης έως και πριν από τριάντα και σαράντα χρόνια.

Ο κίνδυνος σήμερα είναι να παγιδευτούμε σε μια απλή λογική στρατοπέδων, επιλέγοντας ποια από τις κυρίαρχες επιδιώξεις μοιάζει πιο αρεστή – για χίλιους λόγους και συνήθως σύμφωνα με το εκάστοτε εθνικό αφήγημα. Όμως παράλληλα αναδύεται ξανά το κοινωνικό ζήτημα, που διατρέχει και συνδέει οριζόντια τους λαούς και στις δύο πλευρές των συγκρούσεων.

Σε αυτό το πλαίσιο, το οποίο συχνά λοιδορείται ως παρωχημένο αλλά στην πραγματικότητα έχει συκοφαντηθεί από έναν βαθιά ριζωμένο ραγιαδισμό, πρώτη έρχεται η αλληλεγγύη προς τους βασανισμένους και τα θύματα των επιθέσεων. Πρόκειται για μια στοιχειώδη ηθική στάση, που ταυτόχρονα παραπέμπει σε ένα διαφορετικό υπόδειγμα ανθρώπινων σχέσεων και συλλογικής ζωής.

Η υποστήριξη των λαών που βρίσκονται υπό πίεση στοχεύει ακριβώς στην ενίσχυσή τους, ώστε, διαπραγματευόμενοι την υπόσταση και την κυριαρχία τους, να μην εξαναγκαστούν σε υποχωρήσεις που θα μετέτρεπαν τελικά τον αγώνα τους σε πύρρειο.

Γι’ αυτό έχει σημασία να στηριχθούν οι λαοί που βρίσκονται σήμερα στο στόχαστρο: οι Πέρσες, οι Παλαιστίνιοι, οι Βενεζουελάνοι, οι Κουβανοί — οι ίδιοι και η θεσμική τους υπόσταση όπου αυτή υφίσταται και απειλείται.

Η κυρίαρχη εθνική αφήγηση, όπως ιστορικά συγκροτήθηκε μέσα από επιλογές ολιγαρχιών και την υποταγή των κοινωνιών —διαδικασίες σύνθετες που συχνά απλουστεύονται— δεν μπορεί να αποτελεί τη μοναδική οπτική. Χρειάζεται η αναζήτηση μιας διαφορετικής θέσμισης, στην επιδίωξη της οποίας το κοινωνικό ενοποιητικό στοιχείο θα επανέλθει στο προσκήνιο.

Δύσκολα πράγματα. Αλλά μήπως ο ολέθριος ασκός του Αιόλου που άνοιξε σκορπώντας τον θάνατο μπορεί να θεωρηθεί εύκολη υπόθεση;

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ-ΚΕΡΚΥΡΑ

Το έγκλημα του επιθετικού πολέμου είναι το υπέρτατο έγκλημα

 

του Ιωάννη Καλπούζου*

Η επίθεση κατά του Ιράν από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ είναι ένα διεθνές έγκλημα. Αν αυτό σας ακούγεται κάπως απόλυτο, ηθικολογικό, αφελές ή φιλικό προς «τους μουλάδες», επιτρέψτε μου να καταφύγω στο θετικισμό του νομικού.

Δεν υπάρχει η παραμικρή νομική βάση. Ούτε ένοπλη επίθεση – ούτε παρούσα ούτε επικείμενη -, ούτε απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας. Δεν υπάρχει καν μια προσπάθεια – όπως υπήρχε στον επίσης παράνομο πόλεμο κατά του Ιράκ – νομικής δικαιολόγησης και επιχειρήματος.

Όχι μόνο γιατί οι κυβερνήσεις του Τραμπ και του Νετανιάχου δεν έχουν ούτε ενδιαφέρον ούτε ανάγκη νομικής δικαιολόγησης. Αλλά και γιατί από την μία πλευρά οι ΗΠΑ δεν έχουν ακόμα αποφασίσει γιατί το κάνουν ενώ, από την άλλη, το Ισραήλ αισθάνεται πλέον πολύ άνετα να δρα εκτός κάθε νόμου και με το στόχο εξόντωσης και εξάλειψης όλων των αντιπάλων του.

Όλα αυτά είναι γνωστά, προφανή και κατανοητά, εν πολλοίς, και από τους ενάντιους και από τους υποστηρικτές αλλά και από τους επαμφοτερίζοντες. Η διαφορά έγκειται στο αν αυτό έχει, εντέλει, σημασία.

Σύμφωνα με το Διεθνές Στρατιωτικό Δικαστήριο της Νυρεμβέργης το έγκλημα του επιθετικού πολέμου («έγκλημα κατά της ειρήνης» λεγόταν τότε) αποτελεί το υπέρτατο διεθνές έγκλημα γιατί περιέχει το τη «συσσωρευμένη απαξία του όλου» (the accumulated evil of the whole).

Δεν είναι λοιπόν μόνο η αξία και η προστασία της εθνικής κυριαρχίας που δικαιολογεί την απαγόρευση και την ποινικοποίηση του επιθετικού πολέμου. Είναι και ό,τι, αναπόφευκτα, επακολουθεί.

Ας δεχτούμε ότι η θανάτωση τουλάχιστον 175 μικρών κοριτσιών δεν έγινε με άμεσο δόλο. Φαίνεται, κατά την έρευνα του Guardian, ότι οφείλεται σε χρήση χάρτη δεκαετίας που παρουσίαζε το σχολείο ως μέρος ενός συμπλέγματος που περιείχε ένα στρατιωτικό νοσοκομείο και ένα πολιτιστικό κέντρο των Φρουρών της Επανάστασης.

Δε θα ήταν δύσκολο ούτε για τους Αμερικάνους ούτε για τους Ισραηλινούς να επαληθεύσουν το χαρακτήρα του κτηρίου και οι συνθήκες της Γενεύης επιβάλλουν υποχρέωση συνεχούς μέριμνας αποφυγής επιθέσεων κατά αμάχων και την λήψη όλων των εφικτών μέτρων.

Τα μέσα παρακολούθησης που έχουν, δορυφορικά και άλλα, είναι εκτεταμένα. Ο Υπουργός Πολέμου (και ουχί Αμύνης) Hegseth βέβαια δεν ανέχεται, λέει, τέτοιους «ανόητους κανόνες». «Θάνατος και καταστροφή από τον ουρανό, όλη μέρα», είπε επίσης.

Είτε «λάθος» είτε προϊόν κολάσιμης αδιαφορίας και φονικού ενθουσιασμού, ο θάνατος αυτών των παιδιών εμπεριέχεται και είναι αποτέλεσμα του αρχικού εγκλήματος. Όχι μόνο ως αίτιο και αιτιατό.

Αλλά και επειδή και τα δύο εμπίπτουν στην ίδια στάση και λογική αδιαφορίας που βασίζεται στην απανθρωποποίηση του άλλου. Στην ανικανότητα πολιτικής σκέψης. Στην λογική της επίλυσης των διαφορών μέσω της θεαματικής βίας, της εξόντωσης του αντιπάλου, του φόνου.

Ο Γερμανός Καγκελάριος Μερτς, περισσότερο και από τους άλλους επαμφοτερίζοντες Ευρωπαίους, θεωρεί ότι όλα αυτά δεν έχουν και τόση σημασία. «Δεν είναι η ώρα για διαλέξεις.» Τι τραγωδία λοιπόν που η Γερμανία, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είναι αυτοί που αναθεωρούν και απορρίπτουν το θεμελιώδες dictum της Νυρεμβέργης.

Πιστέψτε με, η στάση μου απέναντι στη διεθνή τάξη που εγκαθιδρύθηκε το ’45 δεν είναι ρομαντική. Η νομική καταδίκη των αντιπάλων υπηρετούσε την εδραίωση ενός συστήματος συλλογικής ασφάλειας που παρείχε άπλετη ελευθερία στους επικεφαλής του και δυνατότητες εκμετάλλευσης των αδυνάμων.

Οι δε αρχή της εθνικής κυριαρχίας μπορεί να επιτρέψει τη συνέχεια διαφόρων καταπιεστικών καθεστώτων, όπως εξάλλου και η εξωτερική επιρροή. Η ιστορία του Ιράν, από το ’53 μέχρι σήμερα το δείχνει.

Η απροκάλυπτη εγκατάλειψη όμως των αρχών που το υποκριτικό αυτό σύστημα επέτρεπε να επιβιώνουν δεν οδηγεί μόνο στο γεωπολιτικό χάος που βλέπουμε. Αλλά και στην απανθρωποποίηση όλων μάς – θυμάτων, θυτών και συνεργατών.

*Ο Ιωάννης Καλπούζος είναι επισκέπτης καθηγητής στη Νομική Σχολή του Χάρβαρντ και έχει διδάξει, μεταξύ άλλων, στο Boston University και το City Law School.

TVXS

Καισαριανή / Τα άβολα ντοκουμέντα για τους ιδεολογικούς απογόνους των συνεργατών των ναζί

 

της Φωτεινής Λαμπρίδη

Λίγες φωτογραφίες – ντοκουμέντα της εκτέλεσης των 200 κομμουνιστών τον Δεκέμβρη του 1944 στην Καισαριανή, ήταν αρκετές για να προκαλέσουν ρίγη συγκίνησης και δάκρυα.

Η σιωπή των εικόνων είπε πολλά περισσότερα από όσα πασχίζουμε να εξηγούμε και να αναλύουμε συχνά με αφορμή διάφορα προτάγματα.

Δεν προκάλεσαν ωστόσο συγκίνηση σε όλους και όλες παρά το γεγονός ότι πρόκειται για τεράστιο ιστορικό ντοκουμέντο της εκτέλεσης από ναζί 200 αγωνιστών που έπεσαν για αυτή την πατρίδα, γι’ αυτόν τον λαό.

Τα «μετρημένα» και σιωπηλά στελέχη μιας κυβέρνησης που επιδίδεται συχνά σε αντικομμουνιστικά ντελίρια που άργησαν να βγάλουν ανακοινώσεις και διεκδίκησαν υπό την πίεση φορέων και κομμάτων τα τεκμήρια, οι νεοδημοκράτικοι λογαριασμοί που έσπευσαν να αμφισβητήσουν τη γνησιότητας τους και οι φασιστές που βεβήλωσαν το μνημείο των πεσόντων στο Σκοπευτήριο, με διαφορετική ένταση ο καθένας, άνοιξαν πάλι το παράθυρο να φανεί από που αιμορραγεί αυτή η πληγή που ονομάζουν «εθνικό διχασμό».

Μια πληγή που στην πραγματικότητα ονομάζεται «διαχρονική ατιμωρησία των ιδεολογικών απογόνων των ελλήνων συνεργατών των ναζί» που όχι απλά την έβγαλαν καθαρή αλλά στελέχωσαν και το μετεμφυλιακό κράτος.

Από αυτή την ατιμωρησία του καθόλου ευκαταφρόνητου αριθμού δωσιλόγων, αντλούν το θράσος τους οι ιδεολογικοι απόγονοι τους που διαστρεβλώνουν την ιστορία και βανδαλίζουν μνημεία και είναι μια καλή ευκαιρία αυτή να θυμίσουμε δύο εξαιρετικά βιβλία: Το «Οι δίκες των δωσίλογων» 1944-1949 (Εκδόσεις Πόλις) του Δημήτρη Κουσουρή και «Οι Δωσίλογοι» (εκδόσεις Αλεξάνδρεια) του Μενέλαου Χαραλαμπίδη.

Η σε βάθος μελέτη της ιστορίας των δωσιλόγων κάνει κατανοητό ποιοι ενοχλήθηκαν από το περήφανο βλέμμα των ανθρώπων που πήγαιναν ευθυτενείς, με θάρρος και το τραγούδι στο στόμα κοιτάζοντας ευθύβολα τον εχθρό στα μάτια, προς τον θάνατο. Είναι εκείνοι που ακόμα υποφέρουν από το γεγονός ότι οι 200 ήρωες ήταν κομμουνιστές. Αυτοί γράφουν τα σχόλια μίσους για τα ντοκουμέντα αυτά, αυτοί που με τα νεύρα σπασμένα πήγαν να βανδαλίσουν το μνημείο. Αυτοί μούδιασαν μπροστά στα αδιάψευστα στοιχεία μιας αταλάντευτα γενναίας αναμέτρησης με το θηρίο του ναζισμού.

Η έρευνα των ιστορικών Δημήτρη Κουσουρή και Μενέλαου Χαραλαμπίδη αποκαλύπτει ότι ο δωσιλογισμός στην Ελλάδα δεν ήταν ένα περιθωριακό φαινόμενο, αλλά ένα φαινόμενο με μαζικά χαρακτηριστικά.

Όπως επισημαίνει ο Κουσουρής, χιλιάδες Έλληνες συνεργάστηκαν με τις ιταλικές και τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής σε πολιτικό, οικονομικό και στρατιωτικό επίπεδο. Ο δωσιλογισμός δεν περιοριζόταν σε ιδεολογική ταύτιση. Ήταν συχνά μια σχέση συμφέροντος, κατά την οποία οι εμπλεκόμενοι αποκόμιζαν προσωπικά οφέλη, ενώ ζημίωναν την Ελλάδα και τον εθνικό αγώνα.

Η έκταση του φαινομένου αποτυπώνεται και στα στοιχεία των διώξεων μετά την Απελευθέρωση. Από τις 15.000 καταγγελίες στην Αθήνα, μόλις 2.200 έφτασαν στο ακροατήριο.

Συνολικά, το 85% των υποθέσεων αρχειοθετήθηκε και πολλοί δωσίλογοι ενσωματώθηκαν στο νέο κράτος που συγκροτήθηκε υπό την αιγίδα των δυτικών συμμάχων, λόγω του αντικομμουνιστικού τους προσανατολισμού.

Διέθεταν οικονομική ισχύ και διασυνδέσεις, γεγονός που τους επέτρεψε να αποφύγουν την τιμωρία. Στην πράξη, καταδικάστηκαν κυρίως οι οικονομικά ασθενέστεροι, «τα μικρά ψάρια», ενώ οι ισχυρότεροι παρέμειναν στο απυρόβλητο.

Η ατιμωρησία αυτή δεν ήταν απλώς μια αποτυχία της δικαιοσύνης. Ήταν μια πολιτική επιλογή που διαμόρφωσε το μεταπολεμικό κράτος. Όπως σημειώνει ο Κουσουρής, αρκετοί από τους δωσίλογους όχι μόνο επανεντάχθηκαν στην κοινωνία, αλλά έγιναν μέρος της πολιτικής και οικονομικής ελίτ. Κάποιοι έφτασαν σε κορυφαίες θέσεις εξουσίας, ενώ οι οικογένειές τους ενσωματώθηκαν πλήρως στο πολιτικό σύστημα.

Ο δωσιλογισμός έγινε ένα ισχυρό ταμπού, που αποκρύφτηκε πίσω από το αφήγημα της εθνικής ενότητας και της αντικομμουνιστικής «αναγκαιότητας».

Η έρευνα του Μενέλαου Χαραλαμπίδη φωτίζει ακόμη πιο σκοτεινές πτυχές. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει εντοπίσει, το 60-70% των Ελλήνων αντιστασιακών που εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς είχαν προηγουμένως συλληφθεί από ελληνικές δυνάμεις ασφαλείας. Δηλαδή, οι εκτελέσεις δεν ήταν μόνο αποτέλεσμα της ναζιστικής κατοχής, αλλά και της ενεργού συμμετοχής ελληνικών κρατικών μηχανισμών. Ο Χαραλαμπίδης εισάγει τον όρο «ελληνική κατοχή» για να περιγράψει τη δράση των ελληνικών ταγμάτων ασφαλείας, τα οποία λειτουργούσαν ως προέκταση του γερμανικού στρατού κατοχής.

Όπως είπε σε συνέντευξη του στο tvxs, η συνεργασία αυτή δεν ήταν μια περιθωριακή παρέκκλιση. Ξεκίνησε από την πρώτη ημέρα της Κατοχής, με τη συγκρότηση της κυβέρνησης Τσολάκογλου, και επεκτάθηκε σε όλο τον κρατικό μηχανισμό. «Ένα σημαντικό τμήμα της πολιτικής, στρατιωτικής και οικονομικής ελίτ συνεργάστηκε ενεργά με τον κατακτητή, συχνά πριν ακόμη οργανωθεί η αντίσταση. Η συνεργασία δεν ήταν απάντηση στη δράση των αντιστασιακών οργανώσεων. Αντιθέτως, προηγήθηκε και συνέβαλε στη διάλυση της κοινωνικής συνοχής».

Το πιο ανησυχητικό, ωστόσο, είναι ότι αυτή η ιστορική πραγματικότητα δεν αντιμετωπίστηκε ποτέ πλήρως. Τα αρχεία των σωμάτων ασφαλείας παραμένουν σε μεγάλο βαθμό κλειστά, κατά παράβαση της διεθνούς πρακτικής που προβλέπει το άνοιγμά τους μετά από 30 χρόνια. Η αποσιώπηση αυτή δεν είναι ουδέτερη. Είναι μια μορφή θεσμικής λήθης, που εμποδίζει την κοινωνία να αναμετρηθεί με το παρελθόν της.

Η ατιμωρησία των δωσίλογων είχε βαθιές συνέπειες. Όπως επισημαίνει ο Χαραλαμπίδης, η μη απονομή δικαιοσύνης δημιούργησε μια διαχρονική δυσπιστία των πολιτών απέναντι στο κράτος και τη δικαιοσύνη. Η αίσθηση ότι οι συνεργάτες του κατακτητή όχι μόνο δεν τιμωρήθηκαν, αλλά επιβραβεύτηκαν, άφησε ένα τραύμα που παραμένει ανοιχτό.

Μέσα σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο, η βεβήλωση του μνημείου της Καισαριανής αποκτά μια βαθύτερη σημασία. Δεν πρόκειται για μια απλή πράξη βανδαλισμού. Οι ιδεολογικοί απόγονοι των δωσίλογων δεν εμφανίζονται σε ένα ιστορικό κενό. Εμφανίζονται σε μια κοινωνία που δεν αναμετρήθηκε πλήρως με το παρελθόν της, που δεν απέδωσε δικαιοσύνη και που επέτρεψε τη διατήρηση μύθων και αποσιωπήσεων. Αποθρασύνονται δε περισσότερο με τις πλάτες της διεθνούς της ακροδεξιάς που ενδυναμώνεται.

Η Καισαριανή είναι ένας τόπος μνήμης, αλλά και ένας τόπος ευθύνης. Κι όσοι δεν αντιμετωπίζουν τη γνώση της ιστορίας σαν μια ακαδημαϊκή άσκηση αλλά σαν μια πολιτική και ηθική αναγκαιότητα, ειδικά σε μια εποχή που τα φαντάσματα του ναζισμού επιστρέφουν, καταλαβαίνουν πολλά.

Οι ανατριχιαστικές φωτογραφίες απευθύνουν μηνύματα προς πολλούς και διαφορετικούς αποδέκτες, όπως κάνουν πάντα όλα τα αντικείμενα που ενεργοποιούν την ιστορική μνήμη. Στην αριστερά υπενθυμίζουν την αναγκαιότητα επανάκτησης μιας γενναιότητας και άλλων αξιών που κινδυνεύουμε να απωλέσουμε πλήρως βυθισμένοι στην ηττοπάθεια.

Στους απογόνους των συνεργατών των ναζί, τα ντοκουμέντα υπενθυμίζουν πως υπάρχει πάντα κάτι πιο ισχυρό από τη δύναμη της εξουσίας και τη μπότα του κατακτητή: αυτή η άσβεστη φλόγα στα μάτια των ανθρώπων που είναι αποφασισμένοι να πεθάνουν για έναν καλύτερο κόσμο, που δεν ενεργούν για το συμφέρον τους. Τους υπενθυμίζουν κάτι ακόμα όμως. Πως ανά πάσα στιγμή, η φωνή της ζώσας μνήμης μπορεί να ακουστεί πιο ηχηρά και να τους ξεμπροστιάσει. «Δεν είστε οι πατριώτες όπως λέτε. Είστε οι πατριδοκάπηλοι, οι προδότες συνεργάτες των ναζί, οι φασίστες».

TVXS